จิตต — รู้สภาพจิตตามจริง

จิตจิตตานุปัสสนา

จิตตานุปัสสนา — รู้จิตในจิต ทั้ง 16 สภาพ โดยไม่ตัดสิน

จุดประสงค์

ฝึกรู้สภาพจิตตามที่เกิดขึ้นโดยไม่ตัดสิน — ไม่ว่าจิตจะมีกิเลส (ราคะ โทสะ โมหะ) หรือเป็นกุศล (สมาธิ หลุดพ้น) ก็แค่ 'รู้ทัน' ทุกสภาพ เห็นว่าจิตคือสภาพที่เกิดดับ ไม่ใช่ตัวเรา ไม่ใช่ของเรา การ 'แค่รู้' คือทางคลายความหลงในจิต

จากพระสูตร

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต จิตมีราคะ ก็รู้ชัดว่า จิตมีราคะ จิตปราศจากราคะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากราคะ จิตมีโทสะ ก็รู้ชัดว่า จิตมีโทสะ จิตปราศจากโทสะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากโทสะ จิตมีโมหะ ก็รู้ชัดว่า จิตมีโมหะ จิตปราศจากโมหะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากโมหะ จิตหดหู่ ก็รู้ชัดว่า จิตหดหู่ จิตฟุ้งซ่าน ก็รู้ชัดว่า จิตฟุ้งซ่าน จิตเป็นมหัคคต... จิตมีจิตอื่นยิ่งกว่า... จิตเป็นสมาธิ... จิตหลุดพ้น... ก็รู้ชัดทุกสภาพจิตตามที่เป็น เธอย่อมพิจารณาเห็นความเกิด ความเสื่อม ในจิตเป็นธรรมดา”

มหาสติปัฏฐานสูตร · พระไตรปิฎกภาษาไทย (สาธารณสมบัติ)

เพลงประกอบการฝึก

จิตต — รู้สภาพจิต

จากชุด "ตื่น" Vol.8 · บทแรกของหมวดจิต

ฟังระหว่างฝึกฟังหลังฝึก
0:006:30

ฟังในวันที่จิตวุ่นวาย ฟุ้งซ่าน หรือต้องการเรียนรู้การ 'รู้ทัน' จิต

แชร์บน YouTube

ฟังเพื่อเสริมการฝึก (ไม่บังคับ)

วิธีฝึก

  1. 1

    นั่งในที่สงบ หลับตา ตั้งสติที่ลมหายใจสักครู่ จนใจสงบลง

  2. 2

    1. ค่อยๆ ดูว่าตอนนี้จิตอยู่ในสภาพไหน — มีราคะ? โทสะ? โมหะ? หรือใส?

  3. 3

    2. ถ้าจิตมีกิเลส (อยาก โกรธ สับสน) — แค่รู้ว่า 'นี่คือสภาพจิตนี้' ไม่ต้องตัดสิน ไม่ต้องผลัก

  4. 4

    3. ถ้าจิตหดหู่ (เซื่อง ขี้เกียจ) หรือฟุ้งซ่าน (คิดมาก) — รู้ชัดว่า 'นี่คือสภาพนี้' ไม่ต่อต้าน

  5. 5

    4. ถ้าจิตเป็นสมาธิ (ตั้งมั่น สงบ) — รู้ชัด แต่ไม่ติด ไม่หลงคิดว่าเก่ง

  6. 6

    5. สังเกตว่าทุกสภาพจิต ผ่านมาแล้วก็ไป — ไม่อยู่นาน เปลี่ยนตลอด

  7. 7

    6. กลับมาที่ลมหายใจ ระลึกว่า 'จิตเหมือนกระจก ที่บางครั้งมีฝ้า แต่ตัวกระจกยังเป็นกระจก'

  8. 8

    7. ตั้งใจว่าวันนี้จะดูจิตของตัวเองด้วยความเมตตา ไม่ตัดสิน

ข้อควรสังเกต
  • · วันนี้จิตอยู่ในสภาพไหนบ่อยที่สุด?
  • · เมื่อ 'รู้ทัน' จิตที่มีกิเลส — กิเลสเปลี่ยนไปอย่างไร?
  • · การไม่ตัดสินจิต ทำให้ความสัมพันธ์กับจิตเปลี่ยนไปอย่างไร?
  • · สังเกตว่าจิตในแต่ละช่วงของวัน แตกต่างกันแค่ไหน?

คำถามสะท้อนตนเอง

  • ฉันมักใช้ชีวิตโดยจิตอยู่ในสภาพไหน?
  • เมื่อจิตขุ่นมัว — ฉันจัดการอย่างไร? ผลัก? เก็บ? หรือรู้?
  • ถ้าจิตคือ 'แขก' ที่มาแล้วไป — ฉันเป็นเจ้าของบ้านที่ใจดีพอไหม?
  • ฉันจะดูแลจิตของตัวเองในวันพรุ่งนี้อย่างไร?
บันทึก Journal